Theo Thijssen-prijs 1976

Over de Theo Thijssen-prijs

Algemeen

De Theo Thijssen-prijs is een driejaarlijkse oeuvreprijs voor kinder- en jeugdliteratuur, die sinds 1988 wordt uitgereikt door de Stichting P.C. Hooft...Lees meer >

Achtergrond

De Theo Thijssen-prijs was aanvankelijk een driejaarlijkse staatsprijs. In 1964 werd de eerste Staatsprijs voor een kinderboek uitgereikt, aan Annie M...Lees meer >

Theo Thijssen

De prijs is genoemd naar Theo Thijssen. Theodorus Johannes (Do) Thijssen (Amsterdam, 16 juni 1879 – Amsterdam, 23 december 1943) was schrijver en on...Lees meer >

Theo Thijssen-prijs Theo Thijssen-prijs
tt

Theo Thijssen-prijs 1976

Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur voor Tonke Dragt

Tonke Dragt kreeg de Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur voor haar gehele oeuvre, ad. fl. 6.500, uitgereikt in Den Haag in 1976.

Biografie

Antonia Johanna (Tonke) Dragt (Batavia, 12 november 1930) werd in Nederlands-Indië geboren als eerste van drie kinderen. Tijdens de oorlog zat ze met...Lees meer >

Biografie

Antonia Johanna (Tonke) Dragt (Batavia, 12 november 1930) werd in Nederlands-Indië geboren als eerste van drie kinderen. Tijdens de oorlog zat ze met haar moeder en zusjes in het interneringskamp Tjideng, waar ze uit verveling verhalen begon te verzinnen. Na de kunstacademie in Den Haag ging ze tekenles geven, eerst op een lagere, later op een middelbare school. Omdat ze moeite had met orde houden vertelde ze haar leerlingen, om ze weer rustig te krijgen, vaak verhalen.
De verhalen van Tonke Dragt spelen zich vaak af in een niet goed te duiden verleden of juist in de toekomst. Ze schrijft geen puur historische of science fiction romans. Zij verwerkt er elementen in uit legendes, mythes en sagen. Haar bekendste boek is De brief voor de koning, die ter gelegenheid van de 50e kinderboekenweek de ‘Griffel der griffels’ kreeg voor het beste kinderboek van de afgelopen vijftig jaar. In 1963 werd het al uitgeroepen tot beste kinderboek van dat jaar. In 2001 werd ze benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Andere literaire prijzen die ze in ontvangst mocht nemen zijn de Nienke van Hichtum-prijs en een Duitse jeugdliteratuurprijs.

DragtalsKin

Jury

‘Ik spreek zo graag, want met de woorden kun je zo fijn dingen verbergen’. Deze opmerking is afkomstig van de wonderlijke figuur Quibo uit...Lees meer >

Jury

‘Ik spreek zo graag, want met de woorden kun je zo fijn dingen verbergen’. Deze opmerking is afkomstig van de wonderlijke figuur Quibo uit het boek Geheimen van het wilde woud van Tonke Dragt.
Wouden spelen een grote rol in haar werk, als de plaats bij uitstek waar zich afspeelt wat geheimzinnig is, wat gevreesd wordt, wat lokt, wat buiten de mensenmacht staat, taboe is en daardoor sterk aanwezig.
‘Mensen kunnen elkaar dikwijls niet meteen begrijpen,’ heeft de schrijfster in een interview gezegd. ‘Zelfs met de beste bedoelingen kun je elkaar nog misverstaan. Dat probleem heeft mij altijd geïntrigeerd.’
Wie de rij boeken beschouwt, die Tonke Dragt sedert haar debuut in 1961 heeft geschreven, vindt daarin als thema het geïntrigeerd zijn door datgene wat onder de woorden, onder de conventie, onder de sociale normen – in de wouden – ligt. Hetgeen vraagt om de durf tot handelen naar eigen inzicht. ‘Dat is een van de dingen,’ verklaarde Tonke Dragt in hetzelfde interview, ‘waarin ik geloof: je eigen normen volgen en niet die van de maatschappij.’
In haar in 1963 bekroonde boek De brief voor de koning is het de hoofdfiguur Tiuri die de regel doorbreekt en de kapel, waarin hij de gehele nacht moet verblijven ter voorbereiding van zijn ridderschap, verlaat omdat er dringend op de deur wordt geklopt. Hij móet gevolg geven aan hetgeen zich buiten het geijkte om zo dringend bij hem aandient, wat de gevolgen ook zijn.
En in haar boek Torenhoog en mijlenbreed is het Edu, die de instructies van hogerhand negeert en een landing maakt in de wouden van Venus om door te dringen tot datgene wat hem onuitroeibaar intrigeert.
De drang tot ontdekken, tot achterhalen, tot geraken aan de kern van het bestaan – en wat is dat anders dan voor iedere mens het ontdekken van zichzelf – is het grondthema, in een grote verscheidenheid aan vorm neergelegd in het oeuvre van Tonke Dragt. In elk volgend boek komt het pregnanter naar voren, het avontuur van de sprong in het duister, steeds directer van symboliek, zodat de duidelijke ontwikkeling waarneembaar is van een auteur op zoek naar haar hoogstpersoonlijke vorm. Is het in De zevensprong de verwarring van de eindeloze op en neer gaande trappen in het oude huis, in haar meest recente boek De torens van februari is het de splitsing tussen de buitenwereld en de binnenwereld, deze wereld en andere werelden, en de worsteling van een mens die zoekt ze te verenigen ondanks de ervaring slechts in één tegelijk te kunnen verkeren, met als houvast niet meer dan dagboekaantekeningen – gelijk dromen die overdag zo onwerkelijk schijnen en ‘s nachts zo reëel worden beleefd.
De knappe constructie waarmee Tonke Dragt vorm geeft aan haar thema, de epische sfeer en de spanning van haar verhalen – sprookje, ridderroman, magische verbeelding, science fiction – maken haar boeken bij uitstek aantrekkelijk voor de jeugd van die leeftijd waarop de drang tot ontdekken en ‘zich afvragen’ begint op te laaien.
Dat de karakters in deze vormkeuze over het algemeen meer als type-karakters worden behandeld, zou een volwassen lezer als niet geheel bevredigend kunnen aanmerken, de overdracht van waar het om gaat is er voor de jeugd niet minder om. En ook wat dit betreft is een opgaande lijn te constateren zoals blijkt uit de tekening van de figuur Mick uit haar laatste boek.
Het is in het licht van deze overwegingen, hier neergelegd in woorden die niet bedoelen dingen te verbergen, dat de jury met grote meerderheid van stemmen heeft besloten de minister aan te bevelen de Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur 1976 toe te kennen aan de schrijfster die met haar oeuvre zo’n belangrijke bijdrage levert tot innerlijke groei van de jeugd: Tonke Dragt.

In de jury zaten A.G. van Balen, Paul Biegel (voorzitter), Huib van den Doel, A.P.P. van Kampen, Barber van de Pol en Dolf Verroen.
H.J. Kompen was ambtelijk secretaris.

DragtalsKin
DragtalsKin